skip to Main Content

Heb je een vraag?
Laat het me weten, ik denk en maak graag met je mee.

Contact
Femke van der Wijk
femke@studiovander.nl
06 52624420

Studio adres
IJsselmeerlaan 2 (Bloomstudios)
1382 JT Weesp

linkedin instagram

99 varianten van één portret van inspirator Raymond Queneau. Waar begint zoiets?

Parijs, ergens rond 1925. Een jonge man poseert voor de camera van Man Ray. De fotograaf die in zijn studio in Montparnasse experimenteerde met film, fotografie en schilderkunst. Raymond Queneau, de geportretteerde, is dan ongeveer 22 jaar.

De foto’s die Man Ray van hem maakte, vond ik online: een van de portretten was ooit onderdeel van de kunstcollectie van het Franse Château de Gourdon. Die collectie werd in 2011 geveild, en voor 3.250 euro nam een nieuwe eigenaar de foto van Raymond Queneau mee. Veilinghuis Christie’s zette de catalogus online, zodat in 2017 de afbeelding van een donkerharige man met bril, stropdas en pijp uit mijn huis-tuin-en keukenprinter kon komen rollen.

Oerverhaal?

Je zou kunnen zeggen dat er in dit geval een oerbeeld is. De opname van dat ene moment, via verschillende media gereproduceerd. Wat natuurlijk niets zegt over het bestaan van een oer-Queneau. Want de persoon is natuurlijk zo veranderlijk en veelvormig als elk mens. Maar voor mijn tekenproject heb ik in elk geval een startpunt. Zou je zoiets ook in Queneau’s werk Exercises de Style kunnen herleiden? Hoe ziet hét oerverhaal van die 99 varianten eruit? Is er wel een oerverhaal of zijn er alleen ingrediënten waarmee je allerlei lekkers kunt brouwen?

Boek Stijloefeningen

Het begon met een twaalftal korte verhaaltjes die Queneau schreef: elk een variant van hetzelfde compacte basisverhaal, waarin iemand vertelt hoe hij tot tweemaal toe een vreemde vent ziet. Het idee voor het maken van tekstvariaties deed hij volgens vertaalster Barbara Wright op nadat hij een uitvoering van ‘Die Kunst der Fuge’ van Bach had gehoord. Queneau schrijft door. In 1947 is het aantal stijlvarianten gegroeid tot minstens 99, die hij dan publiceert als ‘Exercises de style’.

In Nederland verschijnt in 1978 de vertaling van Rudy Kousbroek als ‘Stijloefeningen’. Exercisesis is in zo’n 40 talen vertaald – en blijft een bron van inspiratie voor schrijvers, tekenaars en striptekenaars, typografen, theatermakers en andere kunstenaars.

Een oer-idee.